Açık prostat kanseri ameliyatı (açık radikal prostatektomi), prostat içine sınırlı kanserde prostatın tamamının meni keseleriyle birlikte göbek altından yapılan bir kesiyle çıkarıldığı ameliyattır. Prostata kasık kemiğinin arkasından ulaşıldığı için radikal retropubik prostatektomi (RRP) olarak da adlandırılır. Uzun yıllar prostat kanseri cerrahisinin standart yöntemi olmuştur; bugün robotik ve laparoskopik yöntemlerle birlikte uygulanmaktadır.
Kimlere Uygulanır?
Açık radikal prostatektomi, robotik ve laparoskopik yöntemlerle aynı hasta grubunda uygulanabilir: kanserin prostat içinde sınırlı olduğu ya da seçilmiş lokal ileri hastalığı olan, genel sağlık durumu ameliyata uygun hastalar. Yöntem seçiminde merkezin olanakları, cerrahın deneyimi, hastanın daha önce geçirdiği karın ameliyatları ve tercihleri belirleyicidir. Tüm seçenekler için prostat kanseri ameliyatları yazımıza bakabilirsiniz.
Ameliyat Nasıl Yapılır?
- Genel anestezi ya da belden aşağısını uyuşturan (spinal/epidural) anestezi altında göbek altından kasık kemiğine doğru yaklaşık 10–12 cm’lik bir kesi yapılır.
- Risk grubuna göre gerekirse önce leğen kemiği içindeki lenf bezleri çıkarılır.
- Prostat ve meni keseleri çevre dokulardan ayrılır. Uygun hastalarda sertleşmeyi sağlayan sinirler korunmaya çalışılır.
- Prostat çıkarıldıktan sonra mesane, idrar kanalına yeniden dikilerek birleştirilir.
- İdrar sondası ve gerektiğinde karın içine dren yerleştirilir.
Ameliyat; tümörün özelliklerine, lenf bezi çıkarılıp çıkarılmamasına ve hastanın vücut yapısına göre genellikle 2–3 saat sürer.
Açık ve Robotik Ameliyatın Karşılaştırması
| Açık | Robotik | |
|---|---|---|
| Kesi | Göbek altında 10–12 cm | Birkaç küçük kesi |
| Anestezi | Genel ya da bölgesel anestezi | Genel anestezi |
| Kan kaybı | Genellikle daha fazla | Genellikle daha az |
| Hastanede kalış | Genellikle 3–5 gün | Genellikle 1–2 gün |
| Sonda süresi | Genellikle 7–10 gün | |
| Kanser kontrolü, idrar kontrolü ve sertleşme | Yöntemler arasında belirgin fark gösterilmemiştir; sonuçlarda cerrahın deneyimi önemli rol oynar | |
İyileşme Süreci
Hastalar çoğunlukla 3–5 gün içinde, sonda takılıyken taburcu olur. Sonda genellikle 7–10 gün sonra çıkarılır. Masa başı çalışanlar çoğunlukla birkaç hafta içinde işe dönebilir; fiziksel iş yapanlar için bu süre 6 haftayı bulabilir.
İlk 6–8 hafta boyunca:
- Günde en az 2 litre sıvı alın.
- 5 kilogramdan ağır yük kaldırmayın.
- Ağır egzersiz, bisiklet ve motosikletten kaçının.
- Kabızlığı önleyin; ıkınmaktan kaçının.
Hafta hafta iyileşme süreci için radikal prostatektomi sonrası iyileşme takvimi yazımızı okuyabilirsiniz.
Şu durumlarda vakit kaybetmeden hekiminize başvurun: yüksek ateş, idrar yapamama ya da sondadan idrar gelmemesi, yoğun kanama, tek taraflı bacak şişliği, nefes darlığı, şiddetli ağrı.
Olası Yan Etkiler
İdrar Kaçırma
Sonda çıkarıldıktan sonra özellikle öksürme, hapşırma ve ani hareketlerde idrar kaçırma sık görülür. Çoğu hastada pelvik taban egzersizleriyle aylar içinde belirgin şekilde düzelir; toparlanma bir yılı bulabilir. Ayrıntılar: prostat ameliyatı sonrası idrar kaçırma.
Sertleşme Sorunu
Ameliyattan sonra sertleşme sorunu sık görülür. Toparlanma; yaşa, ameliyat öncesi cinsel fonksiyona, eşlik eden hastalıklara ve sinirlerin korunup korunamamasına bağlıdır ve 1–2 yıl sürebilir. İlaçlar ve diğer yöntemlerle rehabilitasyon uygulanabilir. Ayrıntılar: ameliyat sonrası sertleşme sorunu.
Boşalma ve Doğurganlık
Prostat ve meni keseleri çıkarıldığı için boşalma sırasında meni gelmez; orgazm hissi genellikle korunur. Bu nedenle ameliyattan sonra doğal yolla çocuk sahibi olunamaz. Çocuk sahibi olmayı planlayan hastalara ameliyat öncesinde sperm dondurma seçeneği konuşulabilir.
Diğer Riskler
Kanama, yara enfeksiyonu, lenf sıvısı birikimi, pıhtı oluşumu ve mesane-idrar kanalı birleşim yerinde darlık seyrek görülen riskler arasındadır.
Ameliyat Sonrası Takip
Çıkarılan prostatın patoloji sonucu genellikle 1–2 hafta içinde çıkar ve tümörün derecesi, prostat dışına taşıp taşmadığı ve cerrahi sınırlar hakkında bilgi verir. İlk PSA testi genellikle ameliyattan 6–12 hafta sonra yapılır. Patoloji ve PSA sonuçlarına göre ek tedavi gerekip gerekmediği değerlendirilir.
Sık Sorulan Sorular
Açık ameliyat mı robotik ameliyat mı?
Her iki yöntemde de amaç kanserli dokunun tamamen çıkarılmasıdır. Robotik ameliyat daha küçük kesiler ve daha kısa hastanede kalışla ilişkilidir. Kanser kontrolü ve fonksiyonel sonuçlarda cerrahın deneyimi yöntemden daha belirleyicidir.
Açık prostat kanseri ameliyatından sonra ne zaman işe dönebilirim?
Masa başı çalışanlar çoğunlukla 3–4 hafta, fiziksel iş yapanlar ise yaklaşık 6 hafta sonra işe dönebilir.
