Kegel egzersizi, idrarı yarıda kesmek ister gibi pelvik taban kaslarını birkaç saniye sıkıp ardından aynı süre gevşetmekle yapılır ve prostat ameliyatı sonrasında idrar kontrolünün daha erken geri gelmesine yardımcı olabilir. Program iki parçadan oluşur: kası 10 saniyeye kadar tuttuğunuz yavaş kasılmalar ve bir saniyelik hızlı kasılmalar. Her biri 10 tekrar olacak şekilde günde üç set, çoğu hasta için makul bir başlangıçtır. Egzersizin işe yaraması için önce doğru kası bulmak gerekir; yanlış kasla yapılan yüzlerce tekrar fayda sağlamaz.
Radikal prostatektomi ya da TURP gibi ameliyatlardan sonra idrar kaçırma sık görülen ve çoğu hastada zamanla azalan bir sorundur. Pelvik taban kasları bu toparlanmada en çok bizim kontrol edebildiğimiz parçadır. Aşağıdaki program, İngiltere’nin önde gelen hasta kuruluşlarından Prostate Cancer UK’in güncel önerilerine (Pelvic floor muscle exercises) dayanır. Kendi durumunuza uygun sıklığı ve ne zaman başlayacağınızı ameliyatınızı yapan hekimle konuşmanız gerekir.
Pelvik Taban Kasları Ne İşe Yarar?
Pelvik taban kasları, önde kasık kemiğinden arkada kuyruk sokumuna kadar uzanan ve mesane ile bağırsağı alttan taşıyan bir hamak gibidir. İdrarı ve dışkıyı tutmayı, ne zaman bırakacağınızı kontrol etmenizi sağlarlar. Sertleşmenin sürdürülmesinde de rol oynarlar.
Prostat, mesanenin hemen altında idrar kanalını sarar ve iç büzgeç kasıyla birlikte idrar kontrolüne katkı verir. Ameliyatta prostat çıkarıldığında ya da içi oyulduğunda bu destek azalır, yük dış büzgeç kasına ve pelvik tabana biner. Güçlü bir pelvik taban, kaybedilen desteğin bir kısmını telafi eder. Ameliyat sonrası idrar kaçırmanın türlerini ve diğer tedavi seçeneklerini prostat ameliyatı sonrası idrar kaçırma yazısında ayrıntılı bulabilirsiniz.
Prostate Cancer UK’e göre güçlü pelvik taban kasları öksürürken ya da ayağa kalkarken kaçırmayı, ani sıkışmayı, sık idrara çıkmayı, idrar sonrası damlamayı ve cinsel uyarılma sırasında idrar gelmesini azaltmaya yardımcı olabilir. Egzersiz her hastada aynı sonucu vermez ama yan etkisi olmayan ve kendi başınıza yapabileceğiniz bir yöntemdir.
Doğru Kası Nasıl Bulursunuz?
İlk adım, hangi kası çalıştıracağınızı hissetmektir. Bunu oturarak, ayakta ya da sırt üstü yatarak deneyebilirsiniz; önemli olan kalça ve uyluk kaslarınızın gevşek olmasıdır. Yatarak başlamak isteyenler dizlerini büküp ayaklarını yere basabilir.
Kası bulmak için şu yöntemler kullanılır:
- Gaz çıkarmamak için makatı sıkar gibi anüs çevresindeki halka kası sıkın, sonra gevşetin.
- Aynı anda idrarı yarıda kesmeye çalışıyormuş gibi düşünün. Bunu gerçekten tuvalette bir iki kez deneyebilirsiniz ama alışkanlık haline getirmeyin, mesanenin tam boşalmasını bozabilir.
- Doğru kası sıktığınızda penisin kökünde hafif bir içe çekilme olur ve skrotum biraz yukarı kalkar. Başlangıçta aynada bakmak işe yarar.
- Skrotumun hemen arkasındaki deriye parmaklarınızı koyduğunuzda kasın yukarı doğru kalktığını hissetmelisiniz. Aşağı doğru itme hissediyorsanız hareket yanlıştır.
Sık yapılan hatalar da bellidir: kalçaları birbirine sıkıştırmak, karnı ya da uylukları kasmak ve nefesi tutmak. Egzersiz boyunca normal nefes almaya devam edin. Kası bulmakta zorlanıyorsanız bu yaygın bir durumdur; ürolog ya da pelvik taban fizyoterapisti ultrason eşliğinde doğru hareketi göstermenize yardım edebilir.
Adım Adım Kegel Programı

Doğru kası bulduktan sonra iki tür kasılma çalışılır. İkisi birlikte bir set sayılır. Başlangıçta oturarak ya da yatarak yapmak kolaydır; zamanla ayakta yapmaya geçmek hedeflenir, çünkü kaçırmaların çoğu ayaktayken olur.
Yavaş Kasılmalar
Kası yavaşça sıkın ve içe doğru bir kalkma hissi oluşturun. Bu kalkmayı 10 saniyeye kadar tutun, normal nefes almaya devam edin. Sonra yavaşça gevşetin ve 10 saniye dinlenin. Bunu 10 kez tekrarlayın.
İlk günlerde 10 saniye tutamamanız çok olağandır. Tutabildiğiniz kadar tutun, süreyi haftalar içinde artırın. Doğru yapılan 3 saniye, yanlış yapılan 10 saniyeden daha faydalıdır.
Hızlı Kasılmalar
Aynı kası bu kez olabildiğince hızlı sıkın, bir saniye tutun ve bırakın. 10 kez tekrarlayın. Hızlı kasılmalar öksürük, hapşırık ya da ayağa kalkma gibi ani basınç anlarında kası refleks gibi devreye sokmayı öğretir.
Günde Kaç Kez?
Ne sıklıkla yapılması gerektiğine dair herkes için geçerli tek bir kural yok. Günde üç kez yavaş ve hızlı kasılmalardan oluşan birer set, çoğu kaynakta önerilen başlangıçtır. Sabah kalktığınızda, öğle yemeğinden sonra ve akşam televizyon karşısında gibi sabit anlara bağlamak unutmayı önler.
Kas güçlendikçe egzersizi günlük hayata taşıyın. Otobüs beklerken, sırada dururken ya da arabada kırmızı ışıkta birkaç kasılma yapabilirsiniz. Bunu kimse fark etmez.
Ameliyattan Önce Ne Zaman Başlamalı?
Ameliyat planlanmışsa egzersize ameliyattan dört ila altı hafta önce başlamak önerilir. Böylece kası ameliyattan önce tanır, sonrasında doğru hareketi aramakla zaman kaybetmezsiniz. Prostate Cancer UK, bunun idrar kaçırmanın daha erken azalmasına da katkı sağlayabileceğini belirtir. Ameliyat öncesi yapılacak diğer hazırlıkları prostat ameliyatı öncesi hazırlık rehberinde bulabilirsiniz.
Ameliyattan sonra mesanede sonda varken Kegel egzersizi yapılmaz. Egzersize sonda çıkarıldıktan sonra başlanır. Sondanın ne kadar kalacağı ameliyat türüne göre değişir; bu dönemle ilgili ayrıntılar ameliyat sonrası sonda yazısında anlatılıyor.
Ameliyat Sonrası Haftalarda Ne Beklemeli?
Sonda çıktıktan sonraki ilk haftalarda kaçırma miktarı gün içinde değişebilir. Pek çok hasta sabahları daha kuru olduğunu, akşama doğru kaçırmanın arttığını fark eder. Bunun nedeni pelvik taban kasının da diğer kaslar gibi yorulmasıdır ve kas güçlendikçe azalması beklenir.
İyileşme yavaş ilerler. Her hafta küçük bir fark görebilirsiniz ama belirgin bir düzelme fark etmek üç aya kadar sürebilir. Bazı erkeklerde egzersiz tek başına yeterli olmaz; bu durumda başka tedavi seçenekleri devreye girer. Haftalara göre genel iyileşme sürecini radikal prostatektomi sonrası iyileşme takvimi yazısıyla birlikte okumak beklentiyi gerçekçi tutar.
İki küçük alışkanlık günlük hayatta hemen işe yarar. Ayağa kalkmadan, bir şey kaldırmadan, öksürmeden ya da hapşırmadan hemen önce kası güçlüce sıkın. İdrarınızı yaptıktan sonra da kası birkaç kez sıkarak kanalda kalan damlaları boşaltın.
Kas güçlendikten sonra egzersizi bırakmak yaygın bir hatadır. Tekrar sayısını azaltabilirsiniz, ama her gün bir miktar devam etmek kazanılan gücü korur. Prostate Cancer UK de egzersizin uzun vadede sürdürülmesini öneriyor.
Egzersizi Destekleyen Alışkanlıklar

Pelvik taban üzerindeki yükü azaltmak, egzersizden alınan faydayı artırır. Kış aylarında sık görülen öksürük ve hapşırık her seferinde bu kaslara ani basınç bindirir; bu yüzden uzayan öksürük, astım ya da bronşit varsa tedavisi için hekiminizle konuşmak idrar kontrolüne de dolaylı katkı sağlar.
Prostate Cancer UK’in önerileri arasında şunlar öne çıkar:
- Gün içinde yeterli sıvı alın, idrar koyulaşıyorsa daha fazla için.
- Gece kalkıyorsanız yatmadan önceki iki saatte sıvıyı azaltın.
- Gazlı içecekler, alkol, çay, kahve ve kola mesaneyi tahriş edebilir, azaltmayı deneyin.
- Lifli beslenerek kabızlığı önleyin; ıkınmak pelvik tabana baskı yapar.
- Fazla kiloyu azaltmaya çalışın ve sigarayı bırakın, sigara öksürüğü kaçırmayı artırır.
- Ağır kaldırmaktan kaçının, kaldırmak zorundaysanız aynı anda kası sıkın.
Ani bir sıkışma geldiğinde tuvalete koşmak yerine durun, kası sıkın ve isteğin geçmesini bekleyin. Sonra sakin adımlarla yürüyün. Aceleyle yürümek kaçırma ihtimalini artırır.
Ne Zaman Destek Almalısınız?

Birkaç haftalık düzenli çalışmaya rağmen kası hissedemiyorsanız ya da üç ay sonunda belirgin bir düzelme yoksa ürologunuza başvurun. Pelvik taban fizyoterapistleri biyofeedback denen yöntemle, kasılmayı ekranda göstererek doğru hareketi öğretebilir. Bu hizmet her merkezde bulunmayabilir, bu yüzden hekiminize yönlendirme isteyebilirsiniz.
İdrar yaparken yanma, idrarda kan, ateş ya da ani artan kaçırma egzersizle açıklanamayacak belirtilerdir; bunlarda beklemeden hekiminize danışın. Ameliyatla ilgili cinsel yaşam sorularınız varsa ameliyat sonrası sertleşme sorunu yazısı da yol gösterici olabilir.
Sık Sorulan Sorular
Kegel egzersizi sertleşmeye yardımcı olur mu?
Yardımcı olabilir. Prostate Cancer UK, pelvik taban egzersizlerinin prostat kanseri tedavisi sonrasında sertleşmenin sağlanmasına ve kalitesine katkı sağlayabileceğini belirtir. Bu etki kişiden kişiye değişir ve ilaç ya da diğer tedavilerin yerini tutmaz.
Radyoterapi alırken de yapabilir miyim?
Evet. Prostat kanseri için radyoterapi alan erkeklerin tedavi sırasında ve sonrasında pelvik taban egzersizi yapması güvenli kabul edilir. Radyoterapiye bağlı sık idrara çıkma ve sıkışmada da faydalı olabilir.
Fazla yapmanın zararı var mı?
Kalıcı bir zararı yoktur ama kas yorulur. Aşırı tekrar, günün sonunda kaçırmanın artmasına yol açabilir. Önerilen setleri düzenli yapmak, bir günde çok yapıp ertesi gün bırakmaktan daha etkilidir.
Telefon uygulaması ya da cihaz gerekir mi?
Gerekmez; telefonda günde üç alarm kurmak çoğu kişi için yeterlidir. İngiltere’de ulusal sağlık sistemi (NHS) bu amaçla Squeezy adlı bir hatırlatma uygulaması öneriyor. Elektrikli uyarı cihazları yalnızca hekim ya da fizyoterapist önerisiyle kullanılmalıdır.
Ameliyattan yıllar sonra başlamak işe yarar mı?
Yarayabilir. Ameliyattan uzun süre sonra hâlâ idrar kaçıran erkeklerde egzersize başlamak belirtileri azaltabilir. Yine de aynı anda bir ürologla görüşmek gerekir, çünkü bu aşamada idrar kaçırma için başka etkili tedaviler de bulunur.

