Robotik prostat kanseri ameliyatı (robotik yardımlı radikal prostatektomi), prostat içine sınırlı kanserde prostatın tamamının meni keseleriyle birlikte, karındaki küçük kesilerden robotik cerrahi sistem yardımıyla çıkarıldığı ameliyattır. Günümüzde prostat kanseri ameliyatlarında sık kullanılan yöntemlerden biridir.
Not: Bu yazı prostat kanseri ameliyatını anlatmaktadır. İyi huylu prostat büyümesinde robotik ameliyat için robotik prostat ameliyatı (iyi huylu büyüme) sayfamıza bakabilirsiniz.
Robotik Cerrahi Sistemi Nedir?
Robotik sistem, ameliyatı kendi başına yapan bir cihaz değildir. Cerrah, ameliyat masasının yanındaki bir konsoldan robotik kolları yönetir. Sistem; üç boyutlu ve büyütülmüş görüntü, insan bileğinden daha geniş hareket açısına sahip aletler ve el titremesinin filtrelenmesi gibi özellikler sunar. Bu özellikler, leğen kemiği içinde derinde yer alan prostat çevresinde hassas çalışmayı kolaylaştırır.
Kimlere Uygulanır?
- Kanserin prostat içinde sınırlı olduğu (lokalize) ya da seçilmiş lokal ileri hastalığı olan hastalar
- Genel sağlık durumu ameliyata ve genel anesteziye uygun olan hastalar
- Beklenen yaşam süresi uzun olan hastalar; karar yaştan çok genel sağlık durumuna göre verilir
Ameliyat kararı; PSA değeri, Gleason skoru, MR bulguları ve hastanın tercihleri birlikte değerlendirilerek verilir. Alternatif seçenekler için prostat kanseri tedavi seçenekleri yazımıza bakabilirsiniz.
Ameliyat Nasıl Yapılır?
- Genel anestezi altında karın bölgesinde 8–12 milimetrelik birkaç küçük kesi açılır ve karın içi karbondioksit gazıyla şişirilir.
- Kesilerden kamera ve robotik kollar yerleştirilir.
- Prostat, meni keseleriyle birlikte çevre dokulardan ayrılır. Uygun hastalarda sertleşmeyi sağlayan sinirler korunmaya çalışılır. Risk grubuna göre leğen kemiği içindeki lenf bezleri de alınabilir.
- Mesane, idrar kanalına yeniden dikilerek birleştirilir ve idrar sondası yerleştirilir.
- Prostat, kesilerden biri hafifçe genişletilerek dışarı alınır ve patolojik incelemeye gönderilir.
Ameliyat genellikle 2–4 saat sürer. Tek port (SP) robotik sistemlerde ameliyat tek bir kesiden yapılır.
Sinir Koruyucu Teknik
Sertleşmeyi sağlayan sinirler prostatın her iki yanında, kapsülün hemen dışında seyreder. Ameliyatın öncelikli amacı kanserli dokunun tamamen çıkarılmasıdır. Tümörün yeri ve yaygınlığı uygunsa bu sinirler bir ya da iki taraflı olarak korunmaya çalışılır. Sinir korumanın mümkün olup olmadığı ameliyat öncesinde MR ve biyopsi sonuçlarına göre planlanır.
Açık Ameliyatla Karşılaştırma
| Robotik | Açık | |
|---|---|---|
| Kesi | Birkaç küçük kesi | Göbek altında yaklaşık 10–15 cm kesi |
| Kan kaybı | Genellikle daha az | Genellikle daha fazla |
| Hastanede kalış | Genellikle 1–2 gün | Genellikle 3–5 gün |
| Sonda süresi | Her iki yöntemde benzer, genellikle 7–10 gün | |
| Kanser kontrolü, idrar kaçırma ve sertleşme | Yöntemler arasında belirgin fark gösterilmemiştir; sonuçlarda cerrahın deneyimi önemli rol oynar | |
Laparoskopik yöntem için laparoskopik prostat kanseri ameliyatı yazımıza bakabilirsiniz.
Olası Riskler ve Yan Etkiler
- İdrar kaçırma: Sonda çıkarıldıktan sonra özellikle öksürme ve ıkınma sırasında sık görülür. Çoğu hastada pelvik taban egzersizleriyle aylar içinde belirgin şekilde düzelir. Bkz. prostat ameliyatı sonrası idrar kaçırma.
- Sertleşme sorunu: Sık görülen bir yan etkidir. Toparlanma yaşa, ameliyat öncesi cinsel fonksiyona ve sinirlerin korunup korunamamasına bağlıdır ve 1–2 yıl sürebilir. Bkz. ameliyat sonrası sertleşme sorunu.
- Boşalmanın olmaması: Prostat ve meni keseleri çıkarıldığı için boşalma sırasında meni gelmez; orgazm hissi genellikle korunur.
- Cerrahi riskler: Kanama, enfeksiyon, çevre organlarda yaralanma, lenf sıvısı birikimi ve pıhtı oluşumu seyrek görülen riskler arasındadır.
Ameliyattan Sonra Bilmeniz Gerekenler
- İlk saatlerde sondaya bağlı idrar sıkışma hissi olabilir; bu durum geçicidir.
- Ameliyattan birkaç saat sonra yürümeye başlamanız önerilir. Sıvı ve yemek alımına ekibin önerisine göre başlanır.
- Kesilerdeki dikişler genellikle kendiliğinden erir.
- Sonda genellikle 7–10 gün sonra çıkarılır.
- İlk 6 hafta ağır kaldırmaktan, bisiklet ve at binmekten kaçının; uzun süre sert zeminde oturmayın.
- İlk PSA testi genellikle ameliyattan 6–12 hafta sonra yapılır.
Hafta hafta iyileşme süreci için radikal prostatektomi sonrası iyileşme takvimi yazımızı okuyabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Robotik ameliyatı robot mu yapıyor?
Hayır. Ameliyatı cerrah yapar; robotik sistem cerrahın el hareketlerini hassas şekilde aletlere aktaran bir araçtır.
Robotik ameliyattan sonra ne zaman işe dönebilirim?
Masa başı çalışanlar çoğunlukla 2–3 hafta, fiziksel iş yapanlar ise yaklaşık 6 hafta sonra işe dönebilir.
Robotik ameliyat her hastaya uygun mu?
Çoğu hastada uygulanabilir. Ancak ileri derecede kalp-akciğer hastalığı olanlar ya da daha önce kapsamlı karın ameliyatları geçirenler için ayrıca değerlendirme gerekir.
Robotik prostat kanseri ameliyatı hakkında Prof. Dr. Murat Binbay’ın sitesindeki robotik cerrahi ile prostat kanseri ameliyatı sayfasını da inceleyebilirsiniz.
