Prostat kanseri, dünyada erkeklerde en sık görülen kanserlerden biridir. Prostat bezindeki hücrelerin kontrolsüz çoğalmasıyla gelişir ve çoğunlukla yavaş ilerler. Hastalığın en önemli özelliği, erken evrede genellikle hiçbir belirti vermemesidir. Bu nedenle belirtileri bilmek kadar, risk grubunuza uygun yaşta kontrollere başlamak da önemlidir.
Prostat Kanseri Erken Evrede Belirti Verir mi?
Çoğunlukla vermez. Prostat kanserlerinin büyük kısmı, idrar kanalından uzakta kalan periferik bölgede gelişir. Bu nedenle tümör küçükken idrar akışını etkilemez ve şikâyete yol açmaz. Erken evredeki prostat kanseri çoğunlukla kanda PSA değerinin yükselmesi ya da makattan yapılan prostat muayenesinde sertlik fark edilmesiyle saptanır.
Prostat Kanseri Belirtileri Nelerdir?
İdrar Yoluyla İlgili Belirtiler
Tümör büyüdükçe ya da birlikte prostat büyümesi olduğunda şu şikâyetler görülebilir:
- İdrara başlamakta zorlanma, zayıf ya da kesik kesik idrar akımı
- Mesanenin tam boşalmadığı hissi
- Özellikle gece sık idrara çıkma
- Ani ve ertelenemeyen idrar sıkışması
- İdrarda kan
Bu belirtiler prostat kanserine özgü değildir. Çok daha sık olarak iyi huylu prostat büyümesi ya da prostat iltihabı nedeniyle ortaya çıkar.
Cinsel Fonksiyonla İlgili Belirtiler
- Menide kan
- Boşalma sırasında ağrı
- Sertleşme sorunu
İleri Evre Belirtileri
Kanser prostatın dışına yayıldığında, yayıldığı bölgeye bağlı belirtiler görülebilir:
- Bel, kalça, kaburga ya da uyluk kemiklerinde geçmeyen ağrı (kemik yayılımı)
- Bacaklarda şişlik (lenf bezlerinin tutulması)
- Açıklanamayan kilo kaybı, iştahsızlık ve halsizlik
- Nadiren omurga tutulumuna bağlı bacaklarda güçsüzlük, uyuşma ya da idrar ve dışkı kontrolünde bozulma; bu durum acil değerlendirme gerektirir
Kanserin nasıl yayıldığı ve bunun nasıl anlaşıldığı için prostat kanserinin yayılması yazımıza bakabilirsiniz.
Prostat Kanseri Kimlerde Daha Sık Görülür?
Prostat kanserinin nedeni tam olarak bilinmemektedir. Riski artırdığı bilinen etkenler şunlardır:
- Yaş: Risk yaşla birlikte artar; tanıların yaklaşık 10’da 6’sı 65 yaş ve üzerindeki erkeklerde konur.
- Aile öyküsü: Babasında ya da erkek kardeşinde prostat kanseri olan erkeklerde risk daha yüksektir.
- Genetik yatkınlık: BRCA2 ve BRCA1 gibi gen değişikliklerini taşıyanlarda risk artar. Ayrıntılar için genetik faktörlerin prostat kanserindeki rolü yazımıza bakabilirsiniz.
- Köken: Afrika kökenli erkeklerde daha sık ve daha erken yaşta görülür.
- Yaşam tarzı: Fazla kilo ve hareketsiz yaşam, daha ilerlemiş hastalıkla ilişkilendirilmektedir.
Prostat Kanseri Nasıl Teşhis Edilir?
Belirtiler tek başına tanı koydurmaz. Tanı süreci genellikle şu adımlarla ilerler:
- PSA testi ve prostat muayenesi: İlk değerlendirme adımlarıdır.
- Prostat MR’ı: PSA yüksek ya da muayene şüpheliyse biyopsi kararı öncesinde yapılır. Bkz. prostat MR ve PI-RADS skoru.
- Biyopsi: Kesin tanı, prostattan alınan doku örneklerinin incelenmesiyle konur. Bkz. prostat biyopsisi.
- Gleason skoru ve evreleme: Tümörün saldırganlık derecesi ve yaygınlığı belirlenir. Bkz. Gleason skoru, prostat kanseri evreleri.
Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?
İdrar şikâyetleriniz, idrarda ya da menide kan veya geçmeyen kemik ağrınız varsa bir üroloji uzmanına başvurun. Şikâyetiniz olmasa bile, genel olarak 50 yaşından itibaren, ailesinde prostat kanseri olanlarda ve BRCA2 gibi gen değişikliği taşıyanlarda daha erken yaşta PSA testi ve muayenenin yararları ve sınırlılıkları hakkında hekiminizle konuşmanız önerilir.
Erken evrede tanı konduğunda aktif izlem, ameliyat ve radyoterapi gibi daha fazla tedavi seçeneği bulunur. Tüm seçenekler için prostat kanseri tedavi seçenekleri yazımıza bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Sık idrara çıkmak prostat kanseri belirtisi midir?
Tek başına değildir. Sık idrara çıkma çoğunlukla iyi huylu prostat büyümesi, idrar yolu enfeksiyonu ya da aşırı aktif mesane gibi nedenlerle olur. Ancak nedenin belirlenmesi için üroloji muayenesi önerilir.
PSA normal ise prostat kanseri olmadığı kesin midir?
Hayır. PSA değeri normal sınırlar içinde olan bazı erkeklerde de prostat kanseri saptanabilir. Bu nedenle PSA, prostat muayenesi ve gerektiğinde MR ile birlikte değerlendirilir.
Prostat kanseri ağrı yapar mı?
Erken evrede genellikle ağrı yapmaz. Ağrı çoğunlukla kanserin kemiklere yayıldığı ileri evrelerde ortaya çıkar.
